مصاحبه برگ برنده هر خبرنگاری است. این بخش می تواند ‏به انجام یک مصاحبه بهتر کمک کند.‏ سه قانون طلایی برای انجام یک مصاحبه‏ از قبل آماده بشوید؛ از قبل آماده بشوید؛ از قبل آماده بشوید؛ ‏1. آمادگی آمادگی شرط اول یک مصاحبه خوب است. فرض کنید زمان کمی تا مصاحبه ‏مانده است، - دبیر سرویس شما را ‏به فرودگاه می فرستد تا با یک دیپلمات ملاقات کنید. ‏تمام پیشینه ای را که می توانید پیدا کنید به دست بیاورید و تا ‏فرودگاه این اطلاعات را زیر ‏و رو کنید، چند موضوع را برای صحبت انتخاب و سؤال‌تان را مشخص کنید.‏ اگر وقت بیشتری دارید، در روزنامه ها، کتاب ها، و سایت های اینترنتی (با احتیاط! نمی ‏شود به همه سایت ها ‏اعتماد کرد) گشت بزنید و درباره فردی که می خواهید با او مصاحبه ‏کنید اطلاعات به دست بیاورید و بعد ‏سؤالات‌تان را بنویسید.‏ ‏ سعی کنید خبری را که قصد دارید بنویسید در ذهن تان کمی بپرورانید.‏ اگر چه خوب است از قبل سؤالات خود را آماده کنید، اما سعی کنید اسیر فهرست سؤال‌‏هایی که پیش رو دارید ‏نشوید؛ چون ممکن است دیگر به جواب ها توجه کافی ‏نکنید و سؤالات پیرو را (که می توانید در پی برخی از ‏جواب ها بپرسید) از ‏دست بدهید. همیشه منتظر زوایای جدید و تغییرات غیرمنتظره باشید.‏ ‏2. قرار مصاحبه وقتی می خواهید قرار مصاحبه بگذارید، کاملاً مشخص کنید که در مورد چه چیزی می‌خواهید صحبت کنید. ‏همچنین مکان و زمان مصاحبه را ‏مشخص ودر مورد زمان مصاحبه توافق کنید. اگر به عکاس نیاز دارید، از قبل ‏‏مشخص کنید. همیشه سر موقع یا قدری زودتر سر قرار حاضر بشوید. هرگز مصاحبه ‏شونده را منتظر نگه ‏ندارید.‏ سعی کنید راحت و آرام باشید، محل مصاحبه از سر و صدا ‏دور باشد (از مصاحبه در رستوران ها حذر کنید) ‏رفتاری دوستانه داشته باشید، ‏نگاهی به اطراف بیندازید. جزییات بصری می تواند به گزارش شما از مصاحبه ‏رنگ ‏ببخشد و آن را زنده کند . قبل از این که مصاحبه شروع شود قدری گپ بزنید تا یخ‌ها ‏شکسته شود و ‏مصاحبه شونده با شما احساس غریبی نکند. حواستان باشد زبان تحکم آمیز ‏و خصمانه نداشته باشید.‏ مودبانه خواهد بود، اگر قبل از استفاده از ضبط صوت اجازه بگیرید و معلوم کنید قصدتان ‏یادداشت برداری است ‏یا پخش صدا از یک شبکه صوتی. (نوار خام و باتری یدک همراه ‏داشته باشید) برای جلوگیری از این که یادداشت ‏برداری در مصاحبه خلل وارد نکند، ضبط ‏صوتی همراه داشته باشید که شماره انداز (کانتر) داشته باشد. به این ‏ترتیب راحت می ‏توانید هر گاه حرف مهمی زده می شود یا هر گاه به نقل قولی کلیدی برخورد می کنید ‏شماره ‏کانتر را یادداشت کنید و بعد به آن رجوع و به نقل قول کامل دسترسی پیدا ‏کنید.‏ ‏3. توافقات اولیه آیا قبل از شروع مصاحبه باید بپرسید که می توانید گفته‌های مصاحبه شونده را نقل ‏کنید یا نیازی به این کار نیست؟ ‏ما اعتقاد داریم احتیاجی به این پرسش نیست - فرض را بر ‏این بگذارید هر چه را که گفته می شود می توانید نقل ‏کنید، مگر مصاحبه شونده بگوید که ‏تمایل ندارد بخشی از صحبت‌هایش به نقل از او نقل بشود - در این صورت ‏بپرسید آیا او ‏اجازه می دهد که گفته‌هایش بدون ذکر منبع چاپ بشود یا نه.‏

نکته   درباره مصاحبه: منبع خبری سمج (1)‏

اگر کسی از گفت و گو با شما خودداری می‌کند، به او بگویید که به هر حال خبرتان را خواهید نوشت و ‏علت این که به سراغ او آمده‌اید این است که می‌خواهید خبرتان دقیق‌تر بشود و تا جایی که ممکن است خبرتان ‏منصفانه نوشته شود. برای راضی کردن آنها از خود صبر نشان بدهید و زود تسلیم نشوید. آیا زمان بدی زنگ ‏زده‌اید؟ اگر چنین است بعداً دوباره تماس بگیرید. آن کسی نباشید که اول از همه تسلیم می‌شود.‏

نکته   درباره مصاحبه: محل (2)‏

به عنوان یک قاعده کلی، تلاش کنید تا با آدم‌ها در محل کارشان مصاحبه کنید – آنها در محل کارشان کم‌تر ‏احساس خطر یا تهدید می‌کنند. همچنین در محل کار آدم‌ها می‌توانید جزییات بیشتری را ثبت کنید. به دور و بر نگاه ‏کنید و دنبال رنگ و جزییات باشید: منظره بیرون از پنجره، عکس‌های روی میز، عکسی از روزهای جوانی فرد ‏مصاحبه شونده که با لباس ورزشی کنار دیگر بازیکنان هم سنش در یک استادیوم ایستاده... البته برای مصاحبه با ‏شخصیت‌های معروف مثل هنرپیشه‌ها و خواننده‌ها خانه‌شان می‌تواند محل خوبی برای مصاحبه باشد. یک نکته: ‏وقتی دنبال جزییات می‌گردید به چیزهایی اشاره کنید که به داستان خبری که دارید می‌نویسید مربوط باشد: مثلا ‏اگر درباره یک تاجر موفق می‌نویسید و دفتر کار او در طبقه سی و سوم یک ساختمان مدرن قرار دارد می‌توانید ‏به این موضوع اشاره کنید

نکته   درباره مصاحبه: (3)‏

شما ستاره نیستید ... مگر یک مجری معروف تلویزیونی باشید و شهرت‌تان بیشتر از کسی باشد که دارید با ‏او مصاحبه می‌کنید. پس سعی کنید در حین مصاحبه قدری عقب بنشینید و اجازه بدهید مصاحبه شونده کانون توجه ‏باشد. معنای این حرف این است که اجازه ندهید سؤوالات‌تان تبدیل به بیانیه‌هیا محکوم‌کننده باشد یا این که بخواهید ‏دانش خودتان را به رخ بکشید؛ این تاکتیک‌ها بیشتر از آن که نور تولید کنند گرما تولید می‌کنند. مصاحبه شونده را ‏مورد تمسخر قرار ندهید، همچنین او را تحریک نکنید تا احساساتش بالا بگیرد. سخت‌ترین سؤوال‌ها را بپرسید اما ‏با ادب و نزاکت.‏

نکته   درباره مصاحبه: (4)‏

توضیح این قضیه به نظر لازم نمی‌رسد. اما به هرحال در یک مصاحبه جواب‌ها از سؤوال‌ها مهم‌تر هستند. ‏یک تکنیکی پیاده کنید که باعث بشود تا از پیروی کورکورانه فهرست سؤوال‌هایی که از قبل آماده کرده‌اید ‏بپرهیزید و اجازه بدهید مصاحبه با توجه به جواب‌ها جریان خود را طی کند – به این ترتیب ممکن است به جاهای ‏خوبی برسید که انتظارش را نداشته‌اید.‏

نکته   درباره مصاحبه: (5)‏

این راهنمایی از جانب فرانسوآ رَیت برگر، یکی از خبرنگارهای برجسته پیشین رویترز است که حالا جزو ‏معلم‌های رویترز شده است: «آخرین سؤوال من در یک مصاحبه این است: "حرف دیگری دارید که بخواهید ‏بزنید؟" بعضی اوقات آن چیزی که مصاحبه شونده بیشتر از همه دوست داشته درباره‌اش صحبت کند اصلا ‏فرصت بیانش به میان نیامده است.‏

نکته   درباره مصاحبه: (6)‏

سعی کنید دو تا سؤوال را یک جا نپرسید. مصاحبه شوندگانی که زرنگ باشند آن سؤوالی را که دوست دارند ‏اول جواب می‌دهند و سؤوال دیگری را که به ضررشان است بی پاسخ رها می‌کنند. اگر در یک کنفرانس خبری ‏دیدید چنین اتفاقی رخ داد و سؤوالی بی پاسخ ماند هیچ اشکالی ندارد که شما دوباره همان سؤوال را بپرسید.‏

نکته   درباره مصاحبه: (7)‏ و پایان

فکر کنید، فکر کنید و فکر کنید. قبل از این که مصاحبه شروع بشود، وقتی در راه هستید، درباره موضوع ‏مصاحبه و فرد مصاحبه شونده فکر کنید. باید قبل از این که مصاحبه آغاز بشود به اندازه کافی درباره مصاحبه ‏شونده و موضوع مصاحبه تحقیق کرده باشید. بعد از تحقیقات اولیه، با این فکر مصاحبه را آغاز کنید که چه طور ‏می‌توانید بازی را به بهترین نحو انجام بدهید. مثلا یک سری سؤوال سخت در ابتدا (البته حواستان باشد که بنا به ‏موقعیت ممکن است بهتر باشد که استراتژی خود را تغییر بدهید) و پس از مصاحبه گوشه خلوتی پیدا کنید و تا ‏هنوز حافظه‌تان تازه است یادداشت‌هایتان را بسط بدهید و متن مصاحبه را پیاده کنید.‏

نکته   پرسیدن سوؤال درست

از مطرح کردن سوؤالاتی که جوابش بله یا خبر است پرهیز کنید. سؤوالاتی را بپرسید که مصاحبه شونده را ‏مجبور می‌کند حرف بزند و موضوع را باز کند.‏

نکته   معجزه سکوت

اگر فکر می‌کنید جوابی که مصاحبه شونده به سؤوال شما داده صادقانه نبوده، چند لحظه‌ای چیزی نگویید و ‏سکوت کنید. یک جورهایی اجازه بدهید جوابی که داده شده در هوا معلق بماند – گاهی اوقات این کار آن ها را ‏شرمنده می‌کند و باعث می‌شود تا ادامه بدهند و موضوع را بیشتر باز کنند و کمی از حقایق را هم بیان کنند.‏

نکته   چند تا پند برای خبرنگارهای رادیو و تلویزیون (4)‏

جرمی پاکس من، مصاحبه گر جنجالی بی بی سی، از شیوه تندخوگرایانه خود چنین دفاع می ‏کند، «یک جورهایی بزرگ نمایی شده، کلیت اش ساده است. من همیشه دنبال چه کسی، چه ‏چیزی، کجا، کی، چرا و چه گونه می گردم.»‏ ‏(جرمی پاکس من اغلب از مصاحبه گرها سووال های صریحی می پرسد. سووالهای ساده ای ‏که بسیاری از مصاحبه شونده ها از پاسخ به آن ها طرفه می روند.)‏

© 2006 JadidNews.com.